Η Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας εισήλθε στο παγκόσμιο λογιστικό βιβλίο σαν ένα επίμονο και τολμηρό όνειρο το οποίο αρνείται κατηγορηματικά το φως της ημέρας. Το μελάνι εγγραφών και χρηματικών εκτυπώσεων γίνεται παλιρροϊκό. Οι αριθμοί αρχίζουν να αναπνέουν. Ο Πρόεδρος Σι Τζι Πινγκ ανασηκώνει το γιουάν επάνω από την αφαίρεση των λογιστών και το αφήνει ελεύθερο στην κυκλοφορία του πλανήτη: Ένα ισχυρό νόμισμα που θέλει κυκλοφορία, τριβή και την αξεπέραστη μεταλλική γεύση της απόστασης. Οι έμποροι στη Σιγκαπούρη, οι υπουργοί στο Ριάντ, οι τραπεζίτες στο Σάο Πάολο νιώθουν τον τρόμο πριν προλάβει να τον εκφράσει η γλώσσα. Η Αμερική αισθάνεται την υφέρπουσα εξελισσόμενη αναταραχή, όπως ένας παλιός καθεδρικός ναός αισθάνεται τις ρωγμές που διασχίζουν τις δομικές πέτρες του. Οι αυτοκρατορίες αναγνωρίζουν την επερχόμενη αλλαγή καιρού πολύ πριν ακουστεί η πρώτη βροντή.
Το πολυπολικό χρήμα αναδύεται
Η οικονομική ισχύς αναπτύσσεται μέσα από υψικαμίνους, οπτικές ίνες και εργαστήρια όπου οι μηχανικοί κάνουν πρόβες για το μέλλον. Η Κίνα μελετά τη δική της μάζα και ανακαλύπτει την πυκνότητα. Χάλυβας, δεδομένα, πλοία, σπάνιες γαίες : τα στοιχεία τραγουδούν μαζί. Η δύναμη απαιτεί έκφραση· η έκφραση απαιτεί ένα νόμισμα ίσο με την κλίμακα παραγωγής. Η πολυπολικότητα λάμπει εδώ ως κοσμογονική ατμοσφαιρική μετατόπιση: Ο ουρανός που κάποτε έφερε έναν μόνο ήλιο τώρα συγκεντρώνει πολλά πυρώδη κέντρα, καθένα από τα οποία επιμένει στα δικά του βαρυτικά δικαιώματα.
Το δολάριο εξακολουθεί να επιπλέει παντού: σε συμβόλαια πετρελαίου, σε κρατικά θησαυροφυλάκια και στη μυϊκή μνήμη του παγκόσμιου εμπορίου. Κι όμως, κάτι φασματικό το διαπερνά ολότελα ! Οι διαχειριστές αποθεματικών μετακινούν κλάσματα σε υπολογιστικά φύλλα με φροντίδα χειρουργών που ανακατευθύνουν τη ροή του αίματος. Οι κυρώσεις καλπάζουν στις ηπείρους σαν σιδερένιες πόρτες που κλείνουν με δύναμη. Κάθε κλείσιμο διδάσκει το ίδιο μάθημα: η εξάρτηση οξύνει τον κίνδυνο σε δόγμα. Ακόμα και οι εταίροι των συνθηκών παγκόσμιας κοινωνικοοικονομικής παγίωσης ακούν. Ειδικά οι εταίροι των συνθηκών ακούν. Η πολυπολικότητα επεκτείνεται μέσω αυτών των μικρο-αποφάσεων, μέσω προσεκτικών ανακατανομών που συσσωρεύονται μέχρι να αρχίσει να γέρνει μια ολόκληρη αρχιτεκτονική.
Το εμπόριο κάνει πρόβες διαφόρων οδών διαφυγής. Εμφανίζονται διμερείς διακανονισμοί. Τα εκκαθαριστικά γραφεία συναλλαγών πολλαπλασιάζονται (γραφείο εκκαθάρισης συναλλαγώνήσυμψηφιστικό γραφείοήοίκος εκκαθάρισης, είναι χρηματοπιστωτικός οργανισμός που λειτουργεί ως ενδιάμεσος μεταξύ αγοραστών και πωλητών σε χρηματιστηριακές ή τραπεζικές συναλλαγές, με βασική του αποστολή να διασφαλίζει ότι οι συναλλαγές ολοκληρώνονται με επιτυχία, μειώνοντας τον κίνδυνο αθέτησης υποχρεώσεων από κάποιο από τα μέρη). «Ψηφιακοί διάδρομοι» αρχίζουν να λάμπουν με το έργο τους (ψηφιακός διάδρομος είναι ηλεκτρονική πλατφόρμα που συνδέει ψηφιακά, διαφορετικά εμπορικά οικοσυστήματα -λιμάνια, αεροδρόμια, τελωνεία, μεταφορείς- για άμεση ανταλλαγή δεδομένων). Η απειλή αποβολής από το σύστημα SWIFT [Society for Worldwide Interbank Financial Telecommunication ή BIC (Bank Identifier Code), δηλαδή ο μοναδικός, διεθνής αναγνωριστικός κωδικός 8 έως 11 χαρακτήρων που προσδιορίζει μια συγκεκριμένη τράπεζα στον κόσμο] κρέμεται σε αίθουσες χάραξης πολιτικής σαν λεπίδα που κρέμεται από μιά κλωστή. Επί ολόκληρες γενιές, το δολάριο προχωρούσε δίπλα στους στόλους και στις αεροπορικές πτέρυγες, τα οικονομικά δρώμενα ήσαν διαπεπλεγμένα σφικτά με την «προβολή ισχύος». Τώρα φανταστείτε τη χορογραφία να αλλάζει: το γιουάν ανεβαίνει μέσω των εμπορικών ανέμων ενώ το δολάριο κατεβαίνει σε ένα πιο αμφιλεγόμενο υψόμετρο. Οι παραγγελίες σπάνια θρυμματίζονται. Υγροποιούνται, διαρρέουν, ανασυντίθενται στερεά και επανασυναρμολογούνται, γύρω από νέους ισχυρούς μαγνήτες αυτοπεποίθησης.
Το Πεκίνο μιλάει διαθέτοντας μεγαλύτερους χρονικούς πνεύμονες, ανθεκτικότερες ανάσες και ισχυρότερη ενεργητική άπνοια, ευθυγραμμίζοντας τη νομισματική φιλοδοξία με κύκλους σχεδιασμού που εκτείνονται πέρα από την εκλογική φαντασία της αστικής δημοκρατίας. Τα λόγια του Προέδρου Σι διαθέτουν την ακατάβλητη υφή του αναπόφευκτου, μιαν υφή σχεδόν γεωλογικού χαρακτήρα. Η ορμή και η πρωτοβουλία των κινήσεων συγκεντρώνεται πρώτα στη σιωπή. Πέρα από τον Ειρηνικό ωκεανό, οι Ηνωμένες Πολιτείες ακτινοβολούν επιδεικτική δύναμη προς τα έξω, ενώ οι εσωτερικές τους συχνότητες τρεμοπαίζουν: πόλωση, δημοσιονομική πίεση και θέατρο δημοκρατικής ανάφλεξης. Όμως οι αγορές λατρεύουν τη συνέχεια. Μόλις η συνέχεια φαίνεται εύθραυστη, το κεφάλαιο αναπτύσσει μια τάση για … περιπλάνηση. Οι στρατηγικοί σχεδιαστές ξανασχεδιάζουν τους άτλαντές τους. Η διπλωματία αποκτά μιά νέα γεωμετρία. Το ζήτημα της κυριαρχίας του δολαρίου μετατρέπεται στο κεντρικό αίνιγμα που βουίζει ολοένα και δυνατότερα κάτω από την παγκόσμια πολιτική.
Μια τέτοιαν ώρα κάθε ευκολία διαλύεται. Σε περίπτωση που ο νομισματικός πυλώνας της αμερικανικής κυριαρχίας διαβρωθεί περαιτέρω, η δημοκρατία θα εξακολουθεί μεν να ασκεί τεράστια στρατιωτική δύναμη, μια κεραυνοβόλα δύναμη που έχει συσσωρεύσει εδώ και δεκαετίες μεταπολεμικά και με τη λήξη του Ψυχρού Πολέμου. Ωστόσο, ο νέος αιώνας όλο και περισσότερο κλίνει προς τη διασπορά ισχύος, προς έναν αστερισμό δυνάμεων παρά προς ένα μόνο στέμμα κυριαρχίας. Τα νομίσματα συγκεντρώνουν συμβολικό δυναμικό. Οι εμπορικοί δρόμοι μεταλλάσσονται σε πολιτισμικές υπογραφές. Η εξουσία μεταναστεύει σε πολλές πρωτεύουσες ταυτόχρονα.
Η πολυπολικότητα παύει να λειτουργεί ως θεωρία και γίνεται η περιρρέουσα ατμόσφαιρα που εισπνέουν οι αγορές και εκπνέουν τα κράτη, μέχρι που ο ίδιος ο πλανήτης να νιώθει οργανωμένος λιγότερο σαν μονοπολική αυτοκρατορία και περισσότερο σαν ένα πεδίο αντίπαλων αστεριών, το καθένα από τα οποία ακτινοβολεί τον δικό του αξιακό νόμο.
Γ. Ηλιόπουλος
