Ιβάν Γ΄ της Ρωσίας

Στις 22 Ιανουαρίου 1440 γεννήθηκε ο Ιβάν Γ΄ Βασίλιεβιτς . Ο Ιβάν Γ΄ Βασίλιεβιτς ανέβηκε στον θρόνο του πριγκιπάτου του μετά από αρκετές αναμετρήσεις, πολλές φορές αιματηρές, υπερασπιζόμενος τα συμφέροντα τού πατέρα του στους δυναστικούς αγώνες με τα αδέλφια και τα ξαδέρφια του. 

Υπήρξε ο πρώτος τσάρος της Ρωσίας, αν και οι Δυτικοί ηγεμόνες αναγνώρισαν τον τίτλο αυτόν μόνο μετά την άνοδο του εγγονού του, τον Ιβάν Δ΄ τον τρομερό, ο οποίος δεν παρέλειπε να τους υπενθυμίζει ότι κατάγεται από τη βασιλική δυναστεία των Παλαιολόγων, γιατί η γιαγιά του ήταν η Ζωή Σοφία Παλαιολογίνα, η μικρότερη θυγατέρα του Θωμά Παλαιολόγου και ανιψιά του αυτοκράτορα Κωνσταντίνου ΙΑ΄ Παλαιολόγου, ο οποίος έπεσε μαχόμενος για την Ορθοδοξία και για την ανεξαρτησία της πατρίδας του, γεγονός που του προσέδιδε ιδιαίτερη αίγλη μεταξύ του φανατικά Ορθόδοξων υπηκόων του.

Ο Ιβάν Γ΄ νυμφεύτηκε τη Ζωή (μετονομάστηκε σε Σοφία) Παλαιολογίνα και μέσω του γάμου αυτού διακήρυξε, ότι είναι ο νόμιμος κληρονόμος των δικαιωμάτων επί του βυζαντινού θρόνου, τα οποία ήταν περιζήτητα στην τότε μεσαιωνική Ευρώπη, μετά την κατάρρευση της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, δηλαδή του Βυζαντίου.

Ο μεγαλύτερος αδελφός της Ζωής, ο Ανδρέας, που διήγε έκλυτη ζωή και είχε απορριφθεί από τους περισσότερους Δυτικούς ηγεμόνες, είχε πουλήσει επανειλημμένα τα δικαιώματά του επάνω στο βυζαντινό θρόνο. Μεταξύ άλλων τα πούλησε στο βασιλιά της Γαλλίας και στο βασιλικό ζεύγος της Ισπανίας, τον Φερδινάνδο Β΄ της Αραγωνίας (1452-1516) και την Ισαβέλλα Α΄ της Καστίλλης (1451-1504).

Περί το 1489 έφτιαξε σφραγίδα, που αναγράφει στη μία πλευρά: “Ιβάν ελέω Θεού βασιλιάς όλων των Ρώσων και μέγας πρίγκιπας”. Στην άλλη υπάρχει δικέφαλος αετός και η επιγραφή: “μέγας πρίγκιπας τού Βλαντίμιρ, της Μοσχοβίας, τού Νόβγκοροντ, τού Πσκοβ, τού Τβερ, τού Ιγκόρσκ, τού Βιατσκ, τού Περμ, τού Βόλγα”.

Ο Ιβάν Γ΄ διακήρυξε, ότι μεταξύ άλλων κληρονομεί και τον δικέφαλο αετό των Παλαιολόγων με ό,τι αυτό συνεπάγεται, τον οποίο έκανε θυρεό δικό του και τού νεοσύστατου βασιλείου του. Ο δικέφαλος αετός αντικαταστάθηκε από το σφυροδρέπανο επί σοβιετικού καθεστώτος και αποκαταστάθηκε σε εθνόσημο της Ρωσίας, όταν αυτό κατέρρευσε.

Επίσης ο Ιβάν Γ΄ ανακήρυξε τη Μόσχα σε Τρίτη Ρώμη, αφού η Κωνσταντινούπολις, η Νέα (δεύτερη) Ρώμη, όπως είχε χαρακτηρισθεί επί Μεγάλου Κωνσταντίνου, βρισκόταν ήδη υπό οθωμανική κατοχή. Διακήρυξε ακόμη, ότι τα πρωτεία του Οικουμενικού Πατριαρχείου περιέρχονται στην αρχιεπισκοπή της Μόσχας, που πολύ αργότερα αναβαθμίσθηκε σε πατριαρχείο, μέχρις ότου απελευθερωθεί το πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως και σταματήσει το καθεστώς τού να διορίζεται Οικουμενικός Πατριάρχης από ένα αλλόθρησκο ηγέτη, όπως χαρακτήριζε τον Οθωμανό σουλτάνο. Από τότε ξεκίνησε και η διαμάχη για τα πρωτεία μεταξύ των δύο πατριαρχείων. Συγχρόνως, με την προτροπή της συζύγου του Σοφίας Παλαιολογίνας έλαβε τον τίτλο του καίσαρα (caesar), όπως ανακηρύσσονταν τα άρρενα τέκνα των Βυζαντινών αυτοκρατόρων. Τίτλος, που με τη ρωσική γλωσσική παραφθορά έγινε τσάρος. Από την πλευρά της, η Σοφία Παλαιολογίνα εισήγαγε και καθιέρωσε όλο το βυζαντινό τυπικό στο παλάτι του συζύγου της, προκαλώντας τη μήνη και την αντιπάθεια των Βογιάρων αρχόντων, που είχαν συνηθίσει να συναντούν τον Ιβάν Γ΄ στον δρόμο και να συνομιλούν ελεύθερα μαζί του. Με όλες αυτές τις πρωτοβουλίες μεταβλήθηκε ολοκληρωτικά το καθεστώς της Μόσχας και των περιχώρων της και από μεγάλο πριγκιπάτο αναβαθμίστηκε σε βασίλειο.

Please follow and like us: