ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ

[...]
Η ψηφιακή επανάσταση έρχεται σε μας με ένα είδος γνωστικής προσποίησης.

Μακριά από κάθε είδους ενσάρκωση, υπόσχεται να μας απελευθερώσει από το φυσικό σύνολο.

Γιατί άραγε;
Για το κέρδος κάποιων κολοσσών... 

Η ΠΑΡΑΚΜΗ ΚΑΙ ΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΔΥΤΙΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ


Σύντομα τα ράφια θα φύγουν, τα βιβλία θα πουληθούν, αφήνοντας μόνους τους ανθρώπους, να κοιτάζουν γοητευμένοι τις οθόνες τους. Δεν θα προσέξουν καν
ότι τα βιβλία έχουν αφαιρεθεί.
Αφού όλες οι βιβλιοθήκες κλείσουν ή γίνουν ελεύθερα κέντρα υπολογιστών,
θα εξακολουθούν να υπάρχουν άνθρωποι σαν εμένα, που θα αισθάνονται
σαν μοναχοί σε μοναστήρια που διατηρούν βιβλία στις δικές τους ιδιωτικές βιβλιοθήκες.


Υπήρξε η Μεγάλη Πλημμύρα. Υπήρξαν οι Δέκα Πληγές της Αιγύπτου. Υπήρξε η Πτώση
της Ρώμης και η Πτώση της Κωνσταντινούπολης.

Και μετά αυτό:

Η Εγκυκλοπαίδεια Britannica σταμάτησε να τυπώνεται. Μια ηγέτιδα στον κόσμο
της πληροφορίας και της γνώσης, μια έκδοση ταυτόσημη με την ανθρώπινη δίψα για γνώση. Μοναδική περίπτωση πραγματικά θετικής παγκοσμιοποίησης! Μια διαχρονική συνεργασία ανθρώπων αφιερωμένων στην λογοτεχνία και στην συλλογή και κωδικοποίηση
της ανθρώπινης σκέψης.

Σε μια κοινωνία που το αντιαισθητικό cartoon Simpsons, μόλις γιόρτασε
το 500στό επεισόδιο, η μεγαλύτερη ποιοτική έκδοση στον κόσμο δεν μπόρεσε
καν να φτάσει στην 250η επέτειό της. Το τελευταίο άτομο που ξέρει τι είναι ο δυτικός πολιτισμός, βγαίνοντας ας σβήσει τα φώτα. Οι Νέοι Dark Ages είναι μπροστά μας…

Ο Τ. Σ. Έλιοτ τελείωσε το ποίημά του, "The Hollow Men", με τις λέξεις:

Έτσι τελειώνει ο κόσμος
Αυτός είναι ο τρόπος που τελειώνει ο κόσμος
Αυτός είναι ο τρόπος που ο κόσμος τελειώνει
όχι με ένα κτύπημα, αλλά με ένα κλαψούρισμα.


Ο Έλιοτ προφανώς ήθελε να πει ότι το τέλος του κόσμου, θα γινόταν μέσα σε μια γενική έλλειψη επίγνωσης ότι κάτι σημαντικό συνέβαινε και ότι, όταν συνέβη, θα μπορούσε
να περάσει απαρατήρητο. (που το είδα αυτό το ποίημα; Όχι δεν το googlάρισα,
απλά κατέβασα το βιβλίο από το ράφι στο σπίτι μου)

Αν θέλετε αποδείξεις ότι ο πολιτισμός μας βιώνει αυτό ακριβώς το τέλος, απλά κοιτάξτε
την αδιαφορία με την οποία δεχθήκαμε την ανακοίνωση της Britannica. Δείτε το γενικό πολιτιστικό χασμουρητό προς την ανακοίνωση ότι θα αναστείλουν την έντυπη έκδοσή τους.

Θα μπορούσε κάποιος να ισχυριστεί ότι δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας, καθώς η Britannica θα συνεχίσει σε ηλεκτρονική έκδοση.

Αν κάποιος σημαντικός για εσάς πέθαινε, θα βρίσκατε παρηγοριά στο ότι θα συνέχιζε
σε ψηφιακή μορφή; Όχι! Η Εγκυκλοπαίδεια Britannica είναι νεκρή. Τώρα έχουμε
μόνο το ηλεκτρονικό της φάντασμα.

Το πολιτιστικό μας τοπίο γίνεται γρήγορα οκνηρό και απόβλητο. Πριν την επίθεση
των βαρβάρων των υπολογιστών, κάποιος πήγαινε σε ένα μέρος και διάβαζε κάτι.
Υπήρχε μια βιβλιοθήκη, και είχε βιβλία, και κάποιος πήγαινε να τα διαβάσει.

Πηγαίνετε τώρα σε μια βιβλιοθήκη, και κοιτάξτε προς τα δεξιά, όπου υπάρχουν σειρές ράφια βιβλίων, αλλά όχι άνθρωποι. Στη συνέχεια, κοιτάξτε προς τα αριστερά,
όπου υπάρχουν σειρές και σειρές ανθρώπων που κάθονται σε υπολογιστές.

Σύντομα τα ράφια θα φύγουν, τα βιβλία θα πουληθούν, αφήνοντας μόνους τους ανθρώπους, να κοιτάζουν γοητευμένοι τις οθόνες τους. Δεν θα προσέξουν καν
ότι τα βιβλία έχουν αφαιρεθεί.

Κάθε τεχνολογική επανάσταση έχει τα οφέλη της – και τις απώλειές της. Η εφεύρεση
της γραφής ήταν από μόνη της μια τεχνολογική επανάσταση. Στο διάλογο του Φαῖδρου,
ο Πλάτωνας αφηγείται μια ιστορία για τον παλιό θεό εφευρέτη πολλών τεχνών, συμπεριλαμβανομένης της αριθμητικής και της γεωμετρίας. Αλλά η μεγαλύτερη
ανακάλυψή του, είπε ο Πλάτωνας, "ήταν η χρήση γραμμάτων". Ήρθε μια μέρα
στον Αιγύπτιο θεό-βασιλιά, που κατοικούσε στις Θήβες. Παρουσίασε τη μεγάλη
του εφεύρεση, το γράψιμο, στο βασιλιά. "Αυτό," του είπε, θα κάνει τους Αιγύπτιους σοφότερους. Θα αυξήσει τη μνήμη τους και θα βελτιώσει το πνεύμα τους."
Αλλά ο Αιγύπτιος βασιλιάς δεν εντυπωσιάστηκε.

"Επειδή αυτά τα γράμματα είναι σαν τους δικούς σου απογόνους", είπε, "είσαι τυφλός
στα ελαττώματά τους. Αυτή η ανακάλυψή σου θα δημιουργήσει λήθη στην ψυχή του μαθητή μόνο και μόνο επειδή δεν θα χρειάζεται πλέον να χρησιμοποιεί τη μνήμη του.
Θα εμπιστευτεί τους γραπτούς χαρακτήρες αντί για τη μνήμη του, και δεν θα τους θυμάται
ο ίδιος. Αυτά τα γράμματά σου μπορεί να βοηθήσουν στην ανάμνηση, αλλά δεν βοηθούν στη μνήμη. Οι ακροατές σου θα γίνουν, όχι μαθητές της αλήθειας, αλλά μόνο μιας αίσθησης αλήθειας. Θα ακούσουν πολλά πράγματα, αλλά δεν θα μάθουν τίποτα".

Αυτό ίσως σήμερα μας φαίνεται σκληρή κρίση, εμπεριέχει όμως αλήθεια. Το γράψιμο επέφερε πολλές βελτιώσεις, αλλά θα ήταν λάθος να σκεφτούμε ότι, απομακρύνοντας
από μια προφορική κουλτούρα όπου η απομνημόνευση ήταν η κύρια μέθοδος μάθησης, κάτι δεν χάθηκε.

Η εφεύρεση των γραμμάτων ακολουθήθηκε περισσότερο από δύο χιλιετίες αργότερα
από την εφεύρεση του «κινητού τύπου», μια επανάσταση χωρίς την οποία η Αναγέννηση
και η Μεταρρύθμιση δεν θα ήταν καν δυνατές. Αλλά με την αύξηση της διαθεσιμότητας
του γραπτού λόγου, υπήρξαν και πάλι απώλειες. Για κάθε έργο του Σαίξπηρ, υπάρχουν είκοσι φτηνά ρομαντικά μυθιστορήματα. Για κάθε βιβλίο που έχει σχεδιαστεί για να διδάξει ένα έξυπνο κοινό, υπάρχουν πενήντα εφημερίδες που διαστρεβλώνουν τα γεγονότα.
Και για κάθε τόμο μόρφωσης, υπάρχουν εκατό τόμοι πορνογραφίας.

Όμως τα τελευταία είκοσι χρόνια, κάνουμε ένα ακόμη βήμα. Αυτό που ο Marshall McLuhan ονόμασε "Γαλαξία του Γκούτενμπεργκ" εξαφάνισε τον «Πλανήτη Περγαμηνή». Αλλά σήμερα, καθώς κινούμαστε μέσα στην Ηλεκτρονική Εποχή, διαπιστώνουμε ότι αυτό το ίδιο
το σύμπαν δεν μπορεί πλέον να συμπεριλάβει και να συγκρατήσει τις εξελίξεις.

Το υλικό πάνω στο οποίο γράφουμε και θα γράφουμε τώρα τις σκέψεις μας και τα οράματα μας, δεν είναι καθόλου υλικό. Για τουλάχιστον δύο χιλιετίες έχουμε βιώσει τη φυσική πράξη της γραφής ως ένα ιδιότυπο είδος ενσάρκωσης. Οι σκέψεις μας με κάποιο τρόπο ολοκληρώθηκαν με το να ενσαρκωθούν σε μια γραπτή σελίδα. Πήραν σάρκα και κατοικούν ανάμεσά μας.

Η ψηφιακή επανάσταση έρχεται σε μας με ένα είδος γνωστικής προσποίησης. Μακριά
από κάθε είδους ενσάρκωση, υπόσχεται να μας απελευθερώσει από το φυσικό σύνολο. Γιατί άραγε; Για το κέρδος κάποιων κολοσσών.

Αμείλικτο το ερώτημα που πλανάται στον μικρόκοσμο του μυαλού μου: Οι κοινωνίες δημιουργούν τέχνη ή η τέχνη δημιουργεί κοινωνίες; Και ακόμη χειρότερα, τι εφαρμογή έχει η όποια απάντηση σε αυτό το ερώτημα, στην σημερινή απόλυτα υλιστική
(και ταυτόχρονα άυλη και ψηφιακή) κοινωνία μας; Πως ταιριάζει η κατανάλωση
με την τέχνη; Ποια θα είναι η επόμενη επανάσταση που δεν θα επιβάλλει η πνευματική πρόοδος αλλά η άνοδος και πτώση κερδών;

Αφού όλες οι βιβλιοθήκες κλείσουν ή γίνουν ελεύθερα κέντρα υπολογιστών,
θα εξακολουθούν να υπάρχουν άνθρωποι σαν εμένα, που θα αισθάνονται σαν μοναχοί
σε μοναστήρια που διατηρούν βιβλία στις δικές τους ιδιωτικές βιβλιοθήκες.


Χαράλαμπος Βουκελάτος
Μηχανικός Υπολογιστών 

Share This !

2022 ALL RIGHTS RESERVED COPYRIGHT ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΊ ΑΝΤΊΛΑΛΟΙ