ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 

Από τον 8ο ως τον 6ο αιώνα π.Χ. ο ελληνικός αποικισμός γνώρισε μεγάλη άνθηση.
Οι Έλληνες άποικοι εξαπολύθηκαν προς όλα σχεδόν τα σημεία του ορίζοντα, διαδραματίζοντας το ρόλο του ιστορικού οριοθέτη του δυτικού πολιτισμού


H ιερή γεωπολιτική των Ελληνικών αποικισμών

Από τον Γιώργο Στάμκο, στο Β’ Μέρος του συλλογικού έργου «Ιερή Ελλάδα», των εκδόσεων Αρχέτυπο, Αθήνα, 2001

Η ΑΡΓΟΝΑΥΤΙΚΗ ΚΑΙ Η TPΩIKH ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ: ΓΕΩΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΚΙΝΗΣΕΙΣ
ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΟΥ ΕΥΞΕΙΝΟΥ ΠΟΝΤΟΥ

Η συνεισφορά του μυκηναϊκού κόσμου στο πολιτισμικό ψηφιδωτό της Ανατολικής Μεσογείου υπήρξε μεγάλη. Ο χώρος του Αιγαίου γνώρισε μια νέα εποχή ακμής και νέες πόλειςκαι ακροπόλεις ιδρύθηκαν κατά μήκος των ακτών του. Η ακμή του αιγαιακού χώρου την εποχή του Μυκηναϊκού Πολιτισμού αντανακλάται και στη γεωστρατηγική πρόσδεση της παράκτιας περιοχής του Εύξεινου Πόντου στο Αιγαίο. Αυτό ίσως φανερώνει και ο μύθος της Αργοναυτικής Εκστρατείας, που προηγήθηκε της Τρωικής Εκστρατείας.

Εξορμούμενος από την Ιωλκό ο μυθικός ήρωας Ιάσονας, μαζί με την ελίτ των Ελλήνων ημίθεων και με το μαγικό πλοίο του Αργώ, που ήταν κατασκευασμένο από την ιερή βελανιδιά της Δωδώνης έχοντας έτσι το χάρισμα της ομιλίας, εκστράτευσε στην Κολχίδα (Εύξεινος Πόντος) με σκοπό την αρπαγή του «Χρυσόμαλλου Δέρατος». Το ταξίδι των Αργοναυτών ήταν μεγάλο κι επικίνδυνο. Αφού πέρασαν τον Ελλήσποντο και το Βόσπορο με πς «Συμπληγάδες Πέτρες» τους, κατέπλευσαν στις εκβολές του ποταμού Φάσι κι από εκεί έψθασαν κωπηλατώντας στην Κολχίδα, όπου βασίλευε ο Αιήτης. Αφού πέρασε μια σειρά από δοκιμασίες, ο Ιάσονας κατόρθωσε να ξεγελάσει τον Αιήτη και να πάρει το «Χρυσόμαλλο Δέρας».

Η Αργοναυτική Εκστρατεία δεν είναι ένας απλός μύθος. Κρύβει την αλήθεια ότι τολμηροί Αχαιοί εξερευνητές διέσχισαν τα Στενά κι έφθασαν ως τις εσχατιές του Εύξεινου Πόντου, ανακαλύπτοντας άγνωστες χώρες, λαούς, αλλά κι ευκαιρίες πλουτισμού. Σύμφωνα με τον Ιωάννη Λουκά, γεωπολιτικό και καθηγητή της Σχολής Ναυτικών Δοκίμων:

Πίσω απ' αυτούς τους μύθους, ιδιαίτερα αγαπητούς στη λογοτεχνία και στην τέχνη των Ιστορικών Χρόνων, κρύβεται η ιστορική πραγματικότητα της γεωστρατηγικής ανάπτυξης των Μυκηναίων στις περιοχές του Εύξεινου Πόντου, αρχίζοντας από τα νότια παράλιά του, δηλαδή τις βόρειες ακτές της Μικρός Ασίας και τις δυτικές του Καύκασού

Αλλά και η Τρωική Εκστρατεία δεν ήταν μύθος, καθώς περιέκλειε την ανάγκη γεωστρατηγικού ελέγχου των Στενών από τους Έλληνες. Μέσα, λοιπόν, από ένα πολύπλοκο πλέγμα εμπορικών σχέσεων μεταξύ των διαφορετικών τμημάτων του Αιγαίου της 2ης χιλιετίας, αναδύεται για πρώτη φορά το ζήτημα των Στενών, τα οποία συνδέουν το Αιγαίο με τη Μαύρη Θάλασσα

Ο έλεγχος του Ελλησπόντου ήταν ζωτικής σημασίας κυρίως για τα νησιά του Βορειοανατολικού Αιγαίου, αλλά και για τα εμπορικά δίκτυα ολόκληρου του αρχιπελάγους. Η Τροία ήταν το σημαντικότερο μικρασιατικό οχυρό, αλλά χωρίς ιδιαίτερα μεγάλο εμπορικό στόλο, σε αντίθεση με τα νησιά του Αιγαίου που είχαν αναπτύξει ισχυρό εμπορικό ναυπκό. Γία ορισμένους ιστορικούς ο Τρωικός Πόλεμος δεν ήταν παρά μια ελληνο-θρακική διαμάχη για τον έλεγχο των Στενών. Μια διαμάχη που έληξε υπέρ των Ελλήνων.

Η ΑΠΟΙΚΙΑΚΗ ΕΞΑΚΤΙΝΩΣΗ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ

Οι εξορμήσεις του ελληνικού αποικισμού πέρασαν διάφορες φάσεις και εντάθηκαν μεταξύ 8ου-6ου π.Χ. αιώνα. Ο ελληνικός αποικισμός είχε αρχικά ανιχνευτική και τυχοδιωκτική μορφή, όπως παραδείγματος χάρη η Αργοναυτική Εκστρατεία. Of Ελληνες «σημάδεψαν» τα κατάλληλα μέρη, ερεύνησαν για τοποθεσίες ιδανικές ως προς το κτίσιμο πόλεων και μελέτησαν την ιδιαίτερη γεωγραφία της κάθε υποψήφιας για αποικισμό περιοχής. Οι αποικισμοί τους δεν ήταν καθόλου τυχαίοι, αλλά εντάσσονταν σ' ένα ευρύτερο γεωπολιπκό σχέδιο που σκόπευε, μέσα από ένα πλέγμα αποικιών, στην επικυριαρχία του Ελληνισμού στο χώρο της Μεσογείου και του Εύξεινου Πόντου.

Όταν οι Δωριείς κατέβηκαν στη Νότιο Ελλάδα, ένα σημαντικό μέρος του πληθυσμού για ν' αποφύγει τους επιδρομείς αποδήμησε και μεταφέρθηκε στα δυτικά παράλια της Μικράς Ασίας. Την ίδια πορεία ακολούθησαν λίγο αργότερα και οι ίδιοι οι Δωριείς. Αυτός είναι ο πρώτος ελληνικός αποικισμός (11ος -7ος αι. π.Χ.) Η άσβεστη και γεμάτη δίψα για ταξίδια και περιπέτειες φύση των Ελλήνων τούς οδήγησε, με ορμητήριο τις νεοϊδρυθείσες αποικίες της Μικράς Ασίας, σε νέες εξερευνήσεις, ανοίγοντας οριστικά νέους ορίζοντες τόσο για τους ίδιους όσο και για καθένα λαό από αυτούς που συναντούσαν.

Η αποικιακή εξάπλωση οδήγησε στην αποκρυστάλλωση του Ελληνισμού, καθώς κυοφόρησε την «αμφισβήτηση», που είναι ο εσωτερικός σύνδεσμος ανάμεσα στη φιλοσοφία και στη δημοκρατία. Ενώ στις αποικίες των Φοινίκων μεταφυτεύονταν αυτούσιοι οι νόμοι της μητρόπολης, στις ελληνικές αποικίες τα πάντα ξεκινούσαν από την αρχή, με αποτέλεσμα η κάθε αποικία να είναι όχι μόνον αυτόνομη και ανεξάρτητη από τη μητρόπολή της, αλλά και μοναδική. Κάθε ελληνική αποικία ήταν μια αυτάρκης οικιστική μονάδα, που αναπτυσσόταν αυτόνομα και χωρίς στενή εξάρτηση από τη μητρόπολή της. Κατά κάποιο τρόπο αποτελούσε ένα ελεύθερο «γεωπολιπσμικό» πείραμα, με τεράστια περιθώρια εξέλιξης.Έτσι δημιουργήθηκε ένας «γαλαξίας» ελληνικών αποικιών, όπου έπνεε ένας άνεμος ελευθερίας και αμφισβήτησης6.

Από τον 8ο ως τον 6ο αιώνα π.Χ. ο ελληνικός αποικισμός γνώρισε μεγάλη άνθηση.
Οι Έλληνες άποικοι εξαπολύθηκαν προς όλα σχεδόν τα σημεία του ορίζοντα, διαδραματίζοντας το ρόλο του ιστορικού οριοθέτη του δυτικού πολιτισμού. Γία πολλούς η ίδρυση των ελληνικών αποικιών στις ακτές της Μεσογείου και του Εύξεινου Πόντου αποτέλεσε το πρώτο μεγάλο βήμα προς τη δημιουργία του Ευρωπαϊκού Πολιτισμού. Το δεύτερο μεγάλο βήμα ήταν η εκστρατεία του Μ. Αλεξάνδρου, που επέκτεινε τη σφαίρα πολιτικής και πολιτιστικής επιρροής του Ελληνισμού ως τα βάθη της Ασίας. Και το τρίτο, ήταν η εμφάνιση και η εξάπλωση του Χριστιανισμού στο ρωμαιοκρατούμενο ελληνιστικό κόσμο. 

Share This !

2022 ALL RIGHTS RESERVED COPYRIGHT ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΊ ΑΝΤΊΛΑΛΟΙ