ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ

[...]
είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι ενώ η Βουλγαρία διατηρεί διεκδικήσεις για την Μακεδονία, αυτή την περίοδο αυτές δεν στρέφονται άμεσα κατά της Ελλάδας αλλά κατά των Σκοπίων...

Ελληνική Ομογένεια στην σημερινή Βουλγαρία:
Μικρός αριθμός και ελάχιστες τριβές


Είναι γεγονός ότι η Ελλάδα και η Βουλγαρία είναι λαοί που βρίσκονται σε συνεχή αντιπαράθεση για αιώνες. Βέβαια αυτός ο ανταγωνισμός σήμερα έχει ατονήσει σε μεγάλο βαθμό από τις αιματηρές και σκληρές διαμάχες των προηγούμενων αιώνων. Με την εξαίρεση των δυναμικών μέτρων του Βασίλειου Β΄ Βουλγαροκτόνου που τιμώρησε σκληρά τον βουλγαρικό στρατό ως υπηκόους του Βυζαντίου και διέλυσε την επιθυμία τους για εισβολή στα αυτοκρατορικά εδάφη για πάρα πολύ καιρό, ιστορικά πιο πολύ η Βουλγαρία έχει εισβάλει στα Eλληνικά μακεδονικά εδάφη προσπαθώντας συνεχώς να τα οικειοποιηθεί.

1. Α΄ Βουλγαρική Κατοχή (1913)
Σύμφωνα με την έρευνα της κας Άννας Πατρωνίδου, η πρώτη κρίση ήταν από τον Νοέμβριο του 1912 έως τον Ιούλιο του 1913, όπου ενώ αρχικά οι Έλληνες ζητωκραύγασαν την είσοδο των βουλγαρικών στρατευμάτων και την αποτίναξη του οθωμανικού ζυγού, έπειτα οι βούλγαροι στράφηκαν εναντίον των Ελλήνων προφανώς για να γίνει εθνική εκκαθάριση του ελληνικού στοιχείου της περιοχής πέριξ της Κομοτηνής και γενικότερα του νομού Ροδόπης. Αυτή η κρίση έληξε τον Μάιο του 1913, όταν υπογράφηκε στο Λονδίνο συνθήκη ειρήνης όπου υποχρέωνε την Βουλγαρία να εγκαταλείψει την Ροδόπη. Χαρακτηριστικό γεγονός ήταν ότι με την αποχώρηση των βουλγάρων εισήρθε στην Κομοτηνή ως απελευθερωτική στρατιωτική δύναμη το 1ο τάγμα του Συντάγματος Κρητών υπό τον ίλαρχο Κατεχάκη όπου και έτυχε θερμής υποδοχής από όλο τον πληθυσμό.

2. Β΄ Βουλγαρική Κατοχή (Αύγουστος 1916-1918).
Η Β΄ Βουλγαρική Κατοχή της Ανατολικής Μακεδονίας ήταν συνέπεια της επεκτατικής πολιτικής των Βουλγάρων και ξεκίνησε με την επιχείρηση του Στρυμόνα από τον βουλγαρικό στρατό εκ μέρους των Κεντρικών Δυνάμεων. Είναι αξιοσημείωτο ότι λόγω των διαταγών του βασιλιά Κωνσταντίνου η βουλγαρική προέλαση δεν βρήκε την παραμικρή αντίσταση και αυτό ως αντιστάθμισμα στον έλεγχο της Θεσσαλονίκης από την Συμμαχική Στρατιά της Ανατολής (Armée Française d'Orient), εν μέσω του Εθνικού Διχασμού στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο (1914-1918). Σε αυτή την περίπτωση πάλι οι βούλγαροι συνέχισαν την εθνοκάθαρση των Ελλήνων αφήνοντας μόνο ένα ελάχιστο αριθμό να παραμείνει στα πατρογονικά του εδάφη.

3. Συνθήκη του Νεϊγύ
Μερικά χρόνια μετά, στις 27 Νοεμβρίου 1919 με την Συνθήκη του Νεϊγύ (Neuilly sur Seine) μεταξύ της Βουλγαρίας και των νικητριών δυνάμεων του Α' Παγκοσμίου πολέμου, έγινε ανταλλαγή πληθυσμών μεταξύ Ελλάδας-Βουλγαρίας. Για την ακρίβεια ένα μεγάλο ποσοστό του ελληνικού πληθυσμού της Βουλγαρίας αναγκάστηκε να μεταναστεύσει στην Ελλάδα και να αντικατασταθεί από βούλγαρους της Θράκης και της Μακεδονίας.

4. Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος και Βουλγαρική Κατοχή
Η τρίτη μεγάλη κρίση στις Ελληνοβουλγαρικές σχέσεις ήταν κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου όταν η Βουλγαρία συνεργάστηκε με τις δυνάμεις του Άξονα για την επίθεση τους εναντίον της Ελλάδας. Συγκριμένα ο βουλγαρικός στρατός κατοχής εισήρθε στις 20 Απριλίου 1941 και αποχώρησε στις 26 Οκτωβρίου 1944. Οι περιοχές που καταλήφθηκαν ήταν η Ανατολική Μακεδονία και η Θράκη, εκτός από μία έκταση στα Ελληνικά σύνορα με την Τουρκία στο νομό Έβρου, που παρέμεινε στον γερμανικό έλεγχο.

Άλλη μια φορά οι Βούλγαροι πραγματοποίησαν εθνοκάθαρση του Ελληνικού στοιχείου με συστηματικές εξοντώσεις και απελάσεις του ελληνικού πληθυσμού με απώτερο σκοπό τον εκβουλγαρισμό της περιοχής και την οριστική προσάρτηση της στην Βουλγαρία. Αναλυτικά πραγματοποιηθήκαν απελάσεις δημοσίων υπαλλήλων, κλείσιμο ελληνικών σχολείων και διώχθηκαν αρκετοί εκπαιδευτικοί ενώ παράλληλα έγινε αθρόα αντικατάσταση Ελλήνων κληρικών από βούλγαρους ιερείς καθώς και πραγματοποιήθηκαν μετονομασίες τοποθεσιών. Ο βουλγαρικός κατοχικός στρατός επέβαλε αδύνατη την άσκηση επαγγελμάτων από Έλληνες και μέχρι τα τέλη του 1941 είχε εκδιώξει περισσότερους από εκατό χιλιάδες Έλληνες πραγματοποιώντας παράλληλα εποικισμούς με βουλγαρικούς πληθυσμούς. Ο Ελληνικός κινηματογράφος έχει παράξει στα 1970, μια πάρα πολύ καλή ταινία σχετικά με τα γεγονότα εκείνης της εποχής με όνομα "Οι Γενναίοι του Βορρά".

Μετά το τέλος του B' Παγκοσμίου Πολέμου η Βουλγαρία μπήκε πίσω από το Σιδηρούν Παραπέτασμα και η διασύνδεση των δύο κρατών δεν ήταν πια ομαλή, άλλωστε υπήρχε και το θέμα του Συμμοριτοπόλεμου στην Ελλάδα.

5. Ανάλυση του σημερινού ελληνικού ομογενειακού στοιχείου στη Βουλγαρία

Σήμερα οι Έλληνες της Βουλγαρίας (βουλγαρικά: гърци‎, Gǎrci) αποτελούν την τέταρτη μεγαλύτερη εθνική μειονότητα στη Βουλγαρία με τον πληθυσμό τους να ανέρχεται στα περίπου 4 χιλιάδες άτομα. Επεξηγηματικά αυτός ο αριθμός προκύπτει σύμφωνα με την απογραφή του 2011 και συμπεριλαμβάνει τους Σαρακατσάνους των οποίων η βουλγαρική κυβέρνηση δεν αναγνωρίζει την Ελληνική καταγωγή και τους απογράφει ξεχωριστά.

Σε σύγκριση, το 1900 ο Ελληνικός πληθυσμός της Βουλγαρίας ανερχόταν περίπου στους 34 χιλιάδες κατοίκους ή σύμφωνα με άλλες πηγές περίπου στους 71 χιλιάδες κατοίκους (Bulgaria, R. J. Crampton, 2007, p.424) με ελληνικές κοινότητες να υπάρχουν στην Φιλιππούπολη (Ανατολική Ρωμυλία), στην Σόφια, στο Ασένοβγκραντ, στο Χάσκοβο αλλά και στο Ρούσε. Πληροφοριακά πολλά σημαντικά ιστορικά στοιχεία για τους Έλληνες στα εδάφη που σήμερα περιλαμβάνονται στην Βουλγαρία, από την αρχαιότητα έως σήμερα, υπάρχουν στο ιστολόγιο του κ. Βλάση Αγτζίδη.

Οι διαπροσωπικές σχέσεις μεταξύ του Ελληνικού στοιχείου στην Βουλγαρία και των βουλγάρων πολιτών σήμερα κινείται σε ομαλά επίπεδα. Επίσης με την Ελληνική κρίση χρέους πολλές Ελληνικές επιχειρήσεις μετακινήθηκαν μόνιμα στη Βουλγαρία λόγω των πολύ καλύτερων οικονομικών και ιδιαίτερα φορολογικών συνθηκών. Παράλληλα ένας αρκετά μεγάλος αριθμός Ελλήνων συνταξιούχων έχει μετακομίσει μόνιμα στη Βουλγαρία λόγω του χαμηλότερου κόστους διαβίωσης. Επιπροσθέτως υπάρχουν πολλές Ελληνικές ομογενειακές οργανώσεις ενώ πάρα πολλοί φοιτητές σπουδάζουν στα βουλγαρικά πανεπιστήμια.

Συμπερασματικά οι καταλυτικές ανταλλαγές πληθυσμού με την Συνθήκη του Νεϊγύ καθώς και όλα τα επόμενα ιστορικά γεγονότα άφησαν μια μικρή ομογενειακή ομάδα στην Βουλγαρία όπου συνεχίζει την ζωή της αρμονικά μιας και έχει ενσωματωθεί στην βουλγαρική καθημερινότητα.

Τελικώς είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι ενώ η Βουλγαρία διατηρεί διεκδικήσεις για την Μακεδονία, αυτή την περίοδο αυτές δεν στρέφονται άμεσα κατά της Ελλάδας αλλά κατά των Σκοπίων, με το παράδοξο να είναι ότι οι κυβερνήσεις των Αθηνών να έχουν υποστηρίξει τις αλυτρωτικές και παράλογες αιτιάσεις των Σκοπίων με κορωνίδα την Συμφωνία των Πρεσπών.

Δημήτρης Κανελλόπουλος 

Share This !

2022 ALL RIGHTS RESERVED COPYRIGHT ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΊ ΑΝΤΊΛΑΛΟΙ