ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ

[...] η ικανότητα της Ουάσιγκτον να προμηθεύει την Ουκρανία με πυρομαχικά και όπλα παρεμποδίζεται από την περιορισμένη παραγωγική ικανότητα των ΗΠΑ και τις διαταραγμένες αλυσίδες εφοδιασμού. Η βιομηχανική ικανότητα της Ρωσίας, φυσικά, επισκιάζει εκείνη της Ουκρανίας....

Η Ουκρανία είναι η τελευταία καταστροφή νεοσυντηρητικών
των ΗΠΑ


Η κρίση στην Ουκρανία είναι το αποκορύφωμα ενός 30ετούς προγράμματος του αμερικανικού νεοσυντηρητικού κινήματος. Η κυβέρνηση του Τζο Μπάιντεν είναι γεμάτη με τους ίδιους νεοσυντηρητικούς που υπερασπίστηκαν τους εκλεγμένους από τις ΗΠΑ πολέμους στη Σερβία (1999), το Αφγανιστάν (2001), το Ιράκ (2003), τη Συρία (2011) και τη Λιβύη (2011) και οι οποίοι έχουν κάνει τόσα πολλά για να προκαλέσουν τη Ρωσία για την Ουκρανία.

Το ιστορικό των νεοσυντηρητικών είναι αυτό της απόλυτης καταστροφής, αλλά ο πρόεδρος Μπάιντεν έχει γεμίσει την ομάδα του με νεοσυντηρητικούς. Ως αποτέλεσμα, ο Μπάιντεν οδηγεί την Ουκρανία, τις ΗΠΑ και την Ευρωπαϊκή Ένωση σε μια άλλη γεωπολιτική πανωλεθρία. Εάν η Ευρώπη έχει μια διορατικότητα, θα αποχωριστεί αυτές τις πανωλεθρίες της εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ.

Το νεοσυντηρητικό κίνημα εμφανίστηκε τη δεκαετία του 1970 γύρω από μια ομάδα δημόσιων διανοουμένων, μερικοί από τους οποίους επηρεάστηκαν από τον πολιτικό επιστήμονα Leo Strauss του Πανεπιστημίου του Σικάγο και τον κλασικό φιλόλογο Donald Kagan του Πανεπιστημίου Yale. Οι ηγέτες των νεοσυντηρητικών ήταν οι Νόρμαν Ποντόρετζ, Ίρβινγκ Κρίστολ, Πολ Γούλφοβιτς, Ρόμπερτ Κάγκαν (γιος του Ντόναλντ), Φρέντερικ Κάγκαν (γιος του Ντόναλντ), Βικτόρια Νιούλαντ (σύζυγος του Ρόμπερτ Κάγκαν), Έλιοτ Κοέν, Έλιοτ Έιμπραμς και Κίμπερλι Άλεν Κάγκαν (σύζυγος του Φρέντερικ Κάγκαν).

Το κύριο μήνυμα των νεοσυντηρητικών είναι ότι οι ΗΠΑ πρέπει να κυριαρχήσουν στρατιωτικά σε κάθε περιοχή του κόσμου και να αντιμετωπίσουν αναδυόμενες περιφερειακές δυνάμεις που θα μπορούσαν μια μέρα να αμφισβητήσουν την παγκόσμια ή περιφερειακή κυριαρχία των ΗΠΑ, ειδικά της Ρωσίας και της Κίνας. Για το σκοπό αυτό, οι αμερικανικές δυνάμεις θα πρέπει να σταθμεύσουν σε εκατοντάδες στρατιωτικές βάσεις σε όλο τον κόσμο και οι ΗΠΑ θα πρέπει να είναι έτοιμες να διεξάγουν πολέμους επιλογής ανάλογα με τις ανάγκες.

Τα Ηνωμένα Έθνη μπορούν να χρησιμοποιηθούν από τις Ηνωμένες Πολιτείες μόνο εάν είναι χρήσιμα για τους σκοπούς των ΗΠΑ.

Αυτή η προσέγγιση παρουσιάστηκε για πρώτη φορά από τον Πολ Γούλφοβιτς στο προσχέδιο ενός Οδηγού Αμυντικής Πολιτικής, το οποίο έγραψε για το Υπουργείο Άμυνας το 2002 όταν ήταν Αναπληρωτής Υπουργός Άμυνας. Το προσχέδιο ζητούσε την επέκταση του καθοδηγούμενου από τις ΗΠΑ δικτύου ασφαλείας στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, παρά τη ρητή δέσμευση του τότε Γερμανού Υπουργού Εξωτερικών Hans-Dietrich Genscher το 1990 ότι η επανένωση της Γερμανίας δεν θα ακολουθηθεί από την επέκταση του ΝΑΤΟ προς ανατολάς.

Ο Γούλφοβιτς υποστήριξε επίσης πολέμους τύπου ΗΠΑ και υπερασπίστηκε το δικαίωμα της Αμερικής να ενεργεί ανεξάρτητα, ακόμη και μόνη της, ως απάντηση σε κρίσεις που επηρεάζουν τις ΗΠΑ. Σύμφωνα με τον στρατηγό Wesley Clark (ε.α.), ο Γούλφοβιτς είχε ήδη καταστήσει σαφές στον Clark τον Μάιο του 1991 ότι οι ΗΠΑ θα ηγούνταν των επιχειρήσεων αλλαγής καθεστώτος στο Ιράκ, τηn Συρία και άλλες χώρες που είχαν προηγουμένως συμμαχήσει με τη Σοβιετική Ένωση.

Οι νεοσυντηρητικοί υποστήριζαν την επέκταση του ΝΑΤΟ στην Ουκρανία ακόμη και πριν γίνει επίσημη πολιτική των ΗΠΑ το 2008 υπό τον πρώην Πρόεδρο των ΗΠΑ Τζορτζ Μπους. Είδαν την ιδιότητα του μέλους της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ ως το κλειδί για την περιφερειακή και παγκόσμια κυριαρχία των ΗΠΑ.

Ο Ρόμπερτ Κάγκαν, ιστορικός και πολιτικός σχολιαστής, διατύπωσε τα επιχειρήματα των νεοσυντηρητικών για τη διεύρυνση του ΝΑΤΟ τον Απρίλιο του 2006:
Οι Ρώσοι και οι Κινέζοι δεν βλέπουν τίποτα το φυσικό στις «έγχρωμες επαναστάσεις» της πρώην Σοβιετικής Ένωσης, αλλά μόνο τα υποστηριζόμενα από τη Δύση πραξικοπήματα που στοχεύουν στην προώθηση της δυτικής επιρροής σε στρατηγικά σημαντικά μέρη του κόσμου. Κάνουν τόσο λάθος; Θα μπορούσε η επιτυχής απελευθέρωση της Ουκρανίας, που απαιτείται και υποστηρίζεται από τις δυτικές δημοκρατίες, να μην είναι μόνο το προοίμιο της ενσωμάτωσης αυτού του έθνους στο ΝΑΤΟ και την Ευρωπαϊκή Ένωση, εν ολίγοις, η επέκταση της δυτικής φιλελεύθερης ηγεμονίας;

Ο Ρόμπερτ Κάγκαν αναγνώρισε τις ολέθριες συνέπειες της διεύρυνσης του ΝΑΤΟ. Ανέφερε ότι ένας ειδικός είπε: «Το Κρεμλίνο προετοιμάζεται σοβαρά για την «μάχη για την Ουκρανία». Μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης, τόσο οι ΗΠΑ όσο και η Ρωσία θα έπρεπε να είχαν επιδιώξει μια ουδέτερη Ουκρανία ως συνετό buffer και δικλείδα ασφαλείας. Αντίθετα, οι νεοσυντηρητικοί ήθελαν την «ηγεμονία» των ΗΠΑ, ενώ οι Ρώσοι ανέλαβαν τον αγώνα εν μέρει για άμυνα και εν μέρει για τις δικές τους αυτοκρατορικές αξιώσεις, ως σκιά του Κριμαϊκού Πολέμου (1853-56), όταν η Βρετανία και η Γαλλία προσπάθησαν να αποδυναμώσουν τη Ρωσία στη Μαύρη Θάλασσα μετά τη ρωσική πίεση στην Οθωμανική Αυτοκρατορία.

Ο Ρόμπερτ Κάγκαν έγραψε το άρθρο ως ιδιώτης, ενώ η σύζυγός του Βικτόρια Νιούλαντ ήταν πρέσβειρα των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ κατά τη διάρκεια της κυβέρνησης του Τζορτζ Μπους. Η Νιούλαντ ήταν κατεξοχήν νεοσυντηρητική. Η Νιούλαντ δεν ήταν μόνο πρέσβειρα του Μπους στο ΝΑΤΟ, αλλά από το 2013 έως το 2017 ήταν αναπληρώτρια υπουργός Εξωτερικών του πρώην προέδρου των ΗΠΑ Μπαράκ Ομπάμα για ευρωπαϊκές και ευρασιατικές υποθέσεις, όπου συμμετείχε στην ανατροπή του φιλορώσου προέδρου της Ουκρανίας, Βίκτορ Γιανουκόβιτς, και τώρα ενεργεί ως υπουργός Εξωτερικών του Μπάιντεν οδηγώντας την πολιτική των ΗΠΑ στη σύγκρουση Ρωσίας-Ουκρανίας.

Η νεοσυντηρητική άποψη βασίζεται σε μια κατά κύριο λόγο ψευδή υπόθεση: Ότι η στρατιωτική, οικονομική, τεχνολογική και οικονομική υπεροχή των ΗΠΑ τους επιτρέπει να υπαγορεύουν συνθήκες σε όλες τις περιοχές του κόσμου. Είναι μια θέση τόσο αξιοσημείωτης ύβρεως όσο και αξιοσημείωτης περιφρόνησης για αποδείξεις.
Από τη δεκαετία του 1950, οι ΗΠΑ έχουν παρεμποδιστεί ή ηττηθεί σχεδόν σε κάθε περιφερειακή σύγκρουση στην οποία έχουν εμπλακεί. Αλλά στη «μάχη για την Ουκρανία», οι νεοσυντηρητικοί ήταν πρόθυμοι να προκαλέσουν μια στρατιωτική αντιπαράθεση με τη Ρωσία επεκτείνοντας το ΝΑΤΟ πέρα από τη σφοδρή αντίσταση της Ρωσίας, επειδή πίστευαν ακράδαντα ότι η Ρωσία θα ηττηθεί από τις οικονομικές κυρώσεις των ΗΠΑ και τα όπλα του ΝΑΤΟ.

Το Ινστιτούτο για την Μελέτη του Πολέμου (ISW), μια νεοσυντηρητική δεξαμενή σκέψης με επικεφαλής την Κίμπερλι Άλεν Κάγκαν (υποστηριζόμενη από ένα who's who των αμυντικών εταιρειών όπως η General Dynamics και η Raytheon), συνεχίζει να υπόσχεται μια ουκρανική νίκη. Όσον αφορά την προέλαση της Ρωσίας, το ISW έκανε ένα τυπικό σχόλιο: «Ανεξάρτητα από το ποια πλευρά κατέχει την πόλη (Sievierodonetsk), η ρωσική επίθεση σε επιχειρησιακό και στρατηγικό επίπεδο πιθανότατα θα έχει φτάσει στο αποκορύφωμά της, δίνοντας στην Ουκρανία την ευκαιρία να επαναλάβει τις αντεπιθέσεις της σε επιχειρησιακό επίπεδο και να απωθήσει τα ρωσικά στρατεύματα».

Ωστόσο, τα γεγονότα επί τόπου μιλούν για κάτι άλλο. Οι οικονομικές κυρώσεις της Δύσης είχαν ελάχιστες αρνητικές επιπτώσεις στη Ρωσία, ενώ η επίδραση τους στο «μπούμερανγκ» στον υπόλοιπο κόσμο ήταν μεγάλη.

Επιπλέον, η ικανότητα της Ουάσιγκτον να προμηθεύει την Ουκρανία με πυρομαχικά και όπλα παρεμποδίζεται από την περιορισμένη παραγωγική ικανότητα των ΗΠΑ και τις διαταραγμένες αλυσίδες εφοδιασμού. Η βιομηχανική ικανότητα της Ρωσίας, φυσικά, επισκιάζει εκείνη της Ουκρανίας. Το ΑΕΠ της Ρωσίας πριν από τη σύγκρουση ήταν περίπου δέκα φορές μεγαλύτερο από αυτό της Ουκρανίας, και η Ουκρανία έχει πλέον χάσει μεγάλο μέρος της βιομηχανικής της ικανότητας.

Το πιο πιθανό αποτέλεσμα των σημερινών μαχών είναι ότι η Ρωσία θα κατακτήσει ένα μεγάλο μέρος της Ουκρανίας, αφήνοντας ίσως την Ουκρανία με μη πρόσβαση στην Μαύρη Θάλασσα, ή σχεδόν. Στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ, η απογοήτευση θα αυξηθεί για τις στρατιωτικές απώλειες και τις στασιμοπληθωριστικές συνέπειες του πολέμου και των κυρώσεων. Οι αλυσιδωτές επιπτώσεις θα μπορούσαν να είναι καταστροφικές εάν ένας δεξιός δημαγωγός έρθει στην εξουσία στις ΗΠΑ (ή επιστρέψει στην εξουσία στην περίπτωση του Ντόναλντ Τραμπ) και υποσχεθεί να αποκαταστήσει την ξεθωριασμένη στρατιωτική δόξα των ΗΠΑ μέσω μιας επικίνδυνης κλιμάκωσης.

Αντί να διακινδυνεύσουμε αυτή την καταστροφή, η πραγματική λύση είναι να σταματήσουμε τις νεοσυντηρητικές φαντασιώσεις των τελευταίων 30 ετών και να επιστρέψουμε την Ουκρανία και τη Ρωσία στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, με το ΝΑΤΟ να δεσμεύεται για μη επέκταση προς ανατολάς στην Ουκρανία και τη Γεωργία με αντάλλαγμα μια βιώσιμη ειρήνη που σέβεται και προστατεύει την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας.

Jeffrey D. Sachs
(Ο συγγραφέας είναι οικονομολόγος, αναλυτής δημόσιας πολιτικής και διευθυντής του Κέντρου Βιώσιμης Ανάπτυξης στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια, όπου κατέχει τον τίτλο του καθηγητή Πανεπιστημίου) 

Share This !

2022 ALL RIGHTS RESERVED COPYRIGHT ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΊ ΑΝΤΊΛΑΛΟΙ