Ο ΠΟΛΕΜΟΣ ΤΩΝ ΚΟΣΜΩΝ (Η μάχη του Ρορκς Ντριφτ – 22,23/1/1879)

Μέρος 1

Η «Μάχη του Ρορκς Ντριφτ», γνωστή επίσης και ως «Άμυνα του Ρορκς Ντριφτ», ήταν μία διάσημος μάχη του Πολέμου Αγγλίας-Ζουλού. Η άμυνα του ιεραποστολικού σταθμού του Ρορκς Ντριφτ, υπό την διοίκηση του Υπολοχαγού Τζων Ράους Μέριοτ Τσαρντ του Βασιλικού Μηχανικού, ηκολούθησεν αμέσως μετά την φρικώδη ήττα του Βρεττανικού Στρατού στην προηγηθείσα Μάχη της Ισαντλουάνα στις 22 Ιανουαρίου 1879 (περί της οποίας εγράψαμεν πέρυσι) και εσυνεχίσθη και την επομένην ημέρα, στις 23 Ιανουαρίου. Ολίγον περισσότεροι από 150 Βρετανοί Στρατιώτες και άποικοι υπερησπίσθησαν με επιτυχίαν την φρουράν έναντι των λυσσαλέων επιθέσεων 4000 πολεμιστών Ζουλού. Οι μαζικές αλλά αποσπασματικές επιθέσεις των Ζουλού στο Ρορκς Ντριφτ έφθασαν πολύ κοντά στην κατανίκηση της ισχνής φρουράς, αλλά τελικώς απεκρούσθησαν. [Όρα Ian Knight, «The Zulu War 1879», εκδόσεις Osprey, 2003, σελίς 37 : «The Zulu, advancing up the river and approaching from behind the Shiyane hill, launched a series of piecemeal attacks on the post, moving round to occupy a patch of garden and cultivated land which lay only a few yards from the front of the buildings.»] Στους αμυνομένους απενεμήθησαν 11 Σταυροί της Βικτωρίας (!), μαζί με πολλές άλλες διακρίσεις και τιμές.

Τα προ της μάχης

Το Ρορκς Ντριφτ, γνωστόν στην γλώσσα των Ζουλού ως κβαΤζιμ («Γη του Τζιμ»), ήταν ένας ιεραποστολικός σταθμός και παλαιότερον εμπορικός σταθμός του Τζέιμς (Τζιμ) Ρορκ, ενός Ιρλανδού εμπόρου. Ευρίσκετο εγγύς μίας κοίτης του ποταμού ουΜζινγιάτι (Μπούφφαλο), ο οποίος εκείνην την εποχήν ήταν τον όριον μεταξύ της Βρετανικής Αποικίας του Νατάλ και του Βασιλείου των Ζουλού. Στις 9 Ιανουαρίου 1879, η 3η  (Κεντρική) φάλαγξ, υπό την διοίκηση του Υποστρατήγου Σερ Φρέντερικ Θέσιγκερ, Λόρδου (από τον Οκτώβριον του 1878) Τσέλμσφορντ, έφθασεν και εστρατοπέδευσεν παρά την κοίτη.

Στις 11 Ιανουαρίου, ημέραν εκπνοής του Βρετανικού τελεσιγράφου υποταγής προς τους Ζουλού, η φάλαγξ διέβη τον ποταμόν και εστρατοπέδευσεν στην απέναντι όχθη. Μία μικρά δύναμη η οποία απετελείτο από τον 2ον  Λόχον του 2ου  Τάγματος του 24ου Συντάγματος Πεζικού, υπό τον Υπολοχαγόν Γκόνβιλ Μπρόμχεντ απεσπάσθη ως φρουρά του σταθμού, ο οποίος είχεν μετατραπεί σε σταθμόν ανεφοδιασμού και νοσοκομείον, υπό τη διοίκηση του Επιτίμου Ταγματάρχη Χένρυ Σπάλντινγκ του 104ου Συντάγματος Πεζικού, Αρχιεφοδιαστή και μέλους του επιτελείου του Λόρδου Τσέλμσφορντ.

Στις 20 Ιανουαρίου, μετά από εκτενείς αναγνωρίσεις και επιμελή κατασκευήν ενός καροδρόμου για τις άμαξες της, η φάλαγξ του Τσέλμσφορντ προήλασεν στην Ισαντλουάνα, περίπου 10 χιλιόμετρα ανατολικώς, καταλείπουσα την μικρά φρουρά ως συνοριοφυλακήν. Ένας ενισχυμένος λόχος του 2ου/3ου «Αποσπάσματος Αυτοχθόνων του Νατάλ» (Natal Native Contingent – NNC) υπό τον Λοχαγόν Ουίλλιαμ Στήβενσον διετάχθη να παραμείνει στον σταθμό ώστε να ενισχύσει την φρουράν. Αυτός ο λόχος αριθμούσε μεταξύ 100 και 350 ανδρών. [Όρα Knight, Ian, Alan Perry «Rorke’s Drift 1879, “Pinned Like Rats in a Hole”» εκδόσεις Osprey, 1996, σελίς 23 : «The post was guarded by one company of the 2nd/24th, B Company, under Lieutenant Gonville Bromhead, and a company of the 2nd/3rd NNC, under Captain Stevenson», και στο ίδιον, σελίς 27: «Estimates of the number of black troops at Rorke’s Drift vary between 100 and 300», ενώ στο «Black Soldiers of the Queen: the Natal Native Contingent in the Anglo-Zulu War» του Paul Singer Thompson, εκδόσεις Πανεπιστημίου της Αλαμπάμα, 2006, σελίς 65, αναφέρονται 100 : «The company of the 2nd Battalion numbered almost 100 men and was supposed to provide a detachment to the pont»].

Ο 7ος  Λόχος του 1ου  Τάγματος του 24ου  Συντάγματος διετάχθη να μετακινηθεί από την βάση του στον συγκοινωνιακόν καταυλισμόν-σταθμόν Χελπμακάαρ (στην αφρικάανς ή αφρικανολλανδικήν : «Βοηθάτε αλλήλους»), 16 χιλιόμετρα νοτιοανατολικώς, μετά από την αντικατάσταση του, ώστε να ενισχύσει ακόμη περισσότερον το Ρορκς Ντριφτ. Την ιδίαν εσπέρα, ένα τμήμα της 2ας  Φάλαγγος υπό τον Επίτιμον Συνταγματάρχη Άντονυ Ντάρνφορντ έφθασε στον σταθμόν και εστρατοπέδευσεν στην όχθη, προς την πλευρά των Ζουλού, όπου και παρέμεινε μέχρι την επομένη ημέρα.

Αργά κατά την εσπέραν της 21ης Ιανουαρίου, ο Ντάρνφορντ διετάχθη να προχωρήσει στην Ισαντλουάνα, όπως επίσης και ένα μικρόν απόσπασμα του 5ου  Λόχου του Βασιλικού Μηχανικού, το οποίον διωκείτο από τον Υπολοχαγόν Τζων Τσαρντ, ο οποίος είχεν καταφθάσει στην περιοχή στις 19 του μηνός, προκειμένου να επισκευάσει τις γέφυρες με τις οποίες είχεν ζευχθεί ο ποταμός ουΜζινγιάτι. Ο Τσαρντ εκινήθη πριν από το απόσπασμα του στην Ισαντλουάνα την πρωίαν της 22ας  Ιανουαρίου προκειμένου να αποσαφηνίσει τις διαταγές του, αλλά εστάλη οπίσω στο Ρορκς Ντριφτ μόνον με την άμαξα του και τον οδηγόν του, ώστε να κατασκευάσει κατάλληλες αμυντικές θέσεις για τον αναμενόμενο λόχον ενισχύσεως, διασταυρωθείς μάλιστα καθ’ οδόν με την φάλαγγα του Ντάρνφορντ που εκινείτο προς την αντίθετο κατεύθυνση.

Περί την μεσημβρίαν της 22ας Ιανουαρίου, ο Ταγματάρχης Σπάλντινγκ άφησε τον σταθμόν κινούμενος προς το Χελπμακάαρ ώστε να αναζητήσει τον 7ον  Λόχον του Ρέινφορθ, ο οποίος είχεν αργήσει, οπότε κατέλειπεν ως επικεφαλής στο Ρορκς Ντριφτ τον Υπολοχαγόν Τσαρντ. Ο Τσαρντ μετέβη στο στρατόπεδον του μηχανικού στον ποταμόν. Ολίγον αργότερον, κατέφθασαν δύο επιζήσαντες από την Ισαντλουάνα, ο Υπολοχαγός Γκερτ Άντεντορφ του 1ου  Λόχου του 3ου  Τάγματος του NNC και ένας ιππεύς των Εφίππων Τυφεκιοφόρων του Νατάλ, φέροντες τα νέα της συντριπτικής ήττας και την είδηση ότι ένα μέρος του «ίμπι» (στρατιωτικού σώματος προς πόλεμον) των Ζουλού επλησίαζεν στον σταθμόν.

Μαθόντες τα απογοητευτικά νέα, ο Τσαρντ, ο Μπρόμχεντ και ένας ακόμη αξιωματικός του σταθμού, ο ανακληθείς εξ εφεδρείας Βοηθός Επιμελητείας – Λοχαγός, Τζέιμς Λάγνκλεϋ Ντάλτον του «Σώματος Επιμελητείας και Μεταφορών», συνεσκέφθησαν ταχέως ώστε να αποφασίσουν τι θα ήταν καλύτερο να πράξουν,  να επιχειρήσουν μίαν υποχώρηση προς το Χελπμακάαρ ή να υπερασπισθούν τις θέσεις τους ; Ο έμπειρος Ντάλτον παρετήρησεν ορθώς ότι μία μικρά φάλαγξ, η οποία θα εταξίδευεν σε ανοικτόν έδαφος, βραδυπορούσα λόγω των αμαξών με τους ασθενείς του νοσοκομείου, θα διερρηγνύετο  ευχερώς από μίαν αριθμητικώς υπερτέρα δύναμη των Ζουλού, οπότε απεφασίσθη συντόμως ότι η μόνη αποδεκτή λύση ήταν να παραμείνουν εκεί και να πολεμήσουν.

 

Αμυντικές προπαρασκευές

Από την στιγμήν κατά την οποίαν οι Βρετανοί αξιωματικοί απεφάσισαν να παραμείνουν στον σταθμόν, οι Τσαρντ και Μπρόμχεντ έδωσαν οδηγίες στους άνδρες τους να προετοιμασθούν καταλλήλως για την άμυνα του σταθμού. Με τους συνολικώς περίπου 400 άνδρες της φρουράς εργαζομένους ταχέως κατεσκευάσθη μία αμυντική περίμετρος από σάκκους αραβοσιταλεύρου (του περιβοήτου «mealie»). Αυτή η περίμετρος περιέκλειεν την αποθήκην, το νοσοκομείον και εν λιθόκτιστον οίκημα «κράαλ» (περίφρακτος κατασκευή, περιοριστική ζώων υπό μέριμναν). Τα οικήματα ωχυρώθησαν με την διάνοιξη οπών βολής – τυφεκιοθυρίδων στους εξωτερικούς τοίχους, ενώ οι εξωτερικές τους θύρες ωχυρώθησαν με έπιπλα.

Περίπου στις 3.30 μετά μεσημβρίαν, μία μεικτή ίλη 100 περίπου ανδρών του Ιππικού του «Αποσπάσματος Αυτοχθόνων του Νατάλ» (Natal Native Contingent – NNC) υπό τον Υπολοχαγόν Άλφρεντ Χέντερσον έφθασεν στον σταθμόν έχουσα υποχωρήσει με τάξη από την Ισαντλουάνα. Προσεφέρθησαν εθελοντικώς για την κάλυψη της εξωτερικής πλευράς του λόφου Όσκαρμπεργκ (Σιγιάνε), ο οποίος δεσπόζει του σταθμού και από την οπισθία πλευρά του ανεμένετο η προσέγγιση των Ζουλού.

Με τις οχυρώσεις να έχουν σχεδόν ολοκληρωθεί και ενώ επέκειτο η μάχη, ο Τσαρντ είχεν στην διάθεση του ολίγες εκατοντάδες ανδρών : Τον 2ον  Λόχον του Μπρόμχεντ, τον ενισχυμένο Λόχον NNC του Στήβενσον, την Ίλη των «Εφίππων Αυτοχθόνων του Νατάλ» (Natal Native Horse – NNH) υπό τον Χέντερσον και διαφόρους άλλους (οι περισσότεροι από αυτούς ασθενείς του νοσοκομείου αλλά «δυνάμενοι ένοπλον υπηρεσίαν»), οι οποίοι ανήκαν σε διάφορες βρετανικές και αποικιακές μονάδες.Επίσης και ο Υπολοχαγός Χερτ Βίλχελμ Άντεντορφ του NCC παρέμεινε μαζί τους, ενώ ο ιππεύς ο οποίος τον συνώδευεν εκάλπασεν προς το Χελπμακάαρ για να προειδοποιήσει την εκεί φρουράν, [Όρα το πρότυπον εξαιρετικόν έργο του Αμερικανού Donald Robert Morris «The Washing of the Spears: The Rise and Fall of the Zulu Nation Under Shaka and its Fall in the Zulu War of 1879 », εκδόσεις Abacus, 1998, σελίς 401]

Συμφώνως προς τις εκτιμήσεις του Τσαρντ, η δύναμη αυτή ήταν υπεραρκετή για να αποκρούσει τους δρομέως επερχομένους Ζουλού. Ο Τσαρντ έταξεν τους Βρετανούς στρατιώτες στην περίμετρον, προσθέτων μερικούς από τους «δυναμένους» ασθενείς, μερικούς αποίκους και πολίτες, καθώς και τους άνδρες του NNC που έφεραν πυροβόλα όπλα στις οχυρώσεις. Οι υπόλοιποι άνδρες του NNC, οπλισμένοι μόνον με λόγχες, ετοποθετήθησαν έξω από το τείχος των σάκκων αραβοσιταλεύρου και των κυτίων διπύρων/μπισκότων εντός του λιθοκτίστου κράαλ.

Η δύναμη των Ζουλού που επλησιάζεν ήταν σημαντικώς μεγαλυτέρα εκείνης των υπερασπιστών : Τα «αμαμπούθο» («Συντάγματα» – ηλικιακώς διαμοιρασθείσες ομάδες πολεμιστών) ουΝτλόκο – «Άγριοι Μαχητές», Ουθλουάνα – «Κονιορτογόνοι», Ιντλόντλο – «Κερασφόρες Έχιδνες», τα οποία απετελούντο από νυμφευμένους άνδρες ηλικίας 30-50 ετών και το «ιμπούθο» (η «συνάθροιση») ιΝτλουγιένγκουε – «Κηλίδες Λεοπαρδάλεως», που απετελείτο από ανυμφεύφτους νέους, ηρίθμουν 3000-4000 πολεμιστές, από τους οποίους ουδείς συμμετείχεν στην μάχη της Ισαντλουάνα. Αυτή η δύναμη των Ζουλού ήταν οι «λαγόνες» ή εφεδρείες του στρατού στην Ισαντλουάνα και συχνάκις αναφέρεται ως «Σώμα Ούντι». Αυτό εξετέλεσε έναν ευρύ ελιγμόν μακράν της αριστεράς πλευράς των Βρετανών και εκινήθη νοτιοδυτικώς του λόφου της Ισαντλουάνα, ώστε να τοποθετηθεί καθέτως προς την γραμμήν επικοινωνιών και υποχωρήσεως των Βρετανών και των αποίκων συμμάχων τους, με σκοπόν να αποκόψει την διαφυγήν τους στο Νατάλ μέσω της κοίτης του ποταμού Μπούφφαλο που διήρχετο παρά το Ρορκς Ντριφτ.

Όταν στις 4:30 μ.μ. το «Σώμα Ούντι» έφθασεν στο Ρορκς Ντριφτ, οι άνδρες του είχαν ήδη καλύψει με ταχύ βηματισμόν περίπου 32 χιλιόμετρα από το στρατόπεδόν τους (από το οποίον είχαν εκκινήσει στις 8.00 π.μ.). Για τις επόμενες περίπου 12 ώρες, θα διενήργουν συνεχείς εφόδους ενάντια στις βρετανικές οχυρώσεις του Ρορκς Ντριφτ.

Οι περισσότεροι Ζουλού πολεμιστές ήσαν οπλισμένοι με το τρομερόν «ικλούα» (ηχοποίητος λέξη αποδίδουσα την απόσπαση του όπλου από το διανοιγέν σπλαγχνικόν τραύμα του αντιπάλου – βραχυτέρα εκδοχή του διαβοήτου δόρατος κρούσεως «ασεγκάι»), το «ιβίσα» – ρόπαλο/κεφαλοθραύστη, και μίαν υψηλήν ασπίδα από δέρμα αγελάδος. [Όρα «World history of warfare» των Christon I. Archer, John Robert Ferris, Holger H. Herwig, Timothy Travers, εκδόσεις Πανεπιστημίου της Νεμπράσκα, 2002, σελίς 462].

 Ο στρατός των Ζουλού ησκείτο συστηματικώς τόσον στην ατομικήν όσον και στην τακτικήν συλλογικήν χρήση αυτού του συνδυασμού όπλων. Επίσης μερικοί Ζουλού διέθεταν παλαιά μουσκέτα και απηρχαιωμένα τυφέκια, όμως η σκοπευτική τους ικανότης ήταν πενιχρά, ενώ η ποιότης και ποσότης των πυρομαχικών τους ….. τραγική. Ο Άγγλος Τζων Σεπστόουν, ο Έκτακτος Υπουργός Θεμάτων Αυτοχθόνων την εποχήν εκείνην, εσχολίαζεν για το στρατόν των Ζουλού – «Εξοπλισμός: Κάθε άνδρας φέρει την ασπίδα του και τα ασεγκάι, ένα σκέπασμα, εάν διαθέτει, καθώς επίσης ένα πολεμικόν ένδυμα από δέρμα πιθήκου ή ουρές βοός και αυτό είναι όλον.»

Η στάση των Ζουλού σχετικώς με τα πυροβόλα όπλα ήταν η ακόλουθος: Η πλειονότης των πολεμιστών Ζουλού, εκουσίως δεν διέθετεν πυροβόλα όπλα – «τα όπλα του δειλού», όπως έλεγαν, αφού εβοήθουν τον ύπουλο να σκοτώσει τον γενναίον χωρίς να περιμένει την επίθεση του-. Αν και τα πυρά τους στο Ρορκς Ντριφτ ήσαν όλως ανακριβή, εν τέλει ήσαν υπεύθυνα για τον θάνατον πέντε από τους συνολικώς 17 θανάτους Βρετανών. Ο Ian Knight γράφει επ’ αυτού :«Αν και η θέση των Ζουλού εδέσποζεν – μία ομάς με καλούς σκοπευτές και αποτελεσματικά τυφέκια ημπορούσε να καταστήσει την θέση του Τσαρντ ανυπόφορο μέσα σε ολίγα λεπτά – οι Ζουλού δεν ήσαν ούτε καλοί σκοπευτές, ούτε καλώς οπλισμένοι.» [στο προαναφερθέν «Rorke’s Drift 1879, “Pinned Like Rats in a Hole”» εκδόσεις Osprey, 1996, σελίς 38]

Ενώ το Σώμα Ούντι εδιοικείτο από τον «ινκόzι»(φύλαρχον) καΜπίθα κατά την μάχην της Ισαντλουάνα, όταν ο καΜπίθα ετραυματίσθη κατά τις αψιμαχίες εκκαθαρίσεως – εξοντώσεως των Βρετανών φυγάδων από την Ισαντλουάνα, η διοίκηση του Σώματος περιήλθεν στον Πρίγκηπα Νταμπουλαμάντζι καΜπάντε (ετεροθαλή αδελφόν του Κετσουάγιο καΜπάντε, του βασιλέως των Ζουλού). Ο Πρίγκηψ Νταμπουλαμάντζι εθεωρείτο οξύθυμος και επιθετικός χαρακτήρ, αυτός δε ο χαρακτηρισμός του απεδόθη μετά την απροσχημάτιστον παραβίαση της διαταγής του βασιλέως Κετσουάγιο να τηρήσει αμυντική στάση υπερασπίσεως της χώρας των Ζουλού έναντι της εισβολής των Βρετανών στρατιωτών και να μην μεταφερθεί ο πόλεμος από την άλλην πλευράν των συνόρων. Η επίθεση στο Ρορκς Ντριφτ υπήρξεν  περισσότερον μία απρογραμμάτιστος πηγαία επιδρομή και όχι μία οργανωμένη αντεπιθετική εισβολή, καθώς πολλοί Ζουλού του Σώματος Ούντι απεσπάθτησαν για να επιδράμουν σε άλλα αφρικανικά κράαλ και υποστατικά, ενώ ο κορμός του σώματος προήλασεν προς το Ρορκς Ντριφτ.

Περίπου στις 4.00 μ.μ., ο Ιρλανδός Χειρουργός Ιατρός (Λοχαγός) Τζέιμς Χένρυ Ρέϋνολντς, ο Όττο Βιττ (ο Σουηδός ιεραπόστολος ο οποίος διηύθυνεν την ιεραποστολήν στο Ρορκς Ντριφτ) και ο στρατιωτικός ιερεύς Αιδεσιμότατος Τζωρτζ Σμιθ κατήλθαν από τον λόφον Όσκαρμπεργκ με την είδηση ότι ένα σώμα Ζουλού διέβαινε τον ποταμόν νοτιοανατολικώς και ευρίσκετο «όχι περισσότερον από πέντε λεπτά μακράν» ! Σε αυτό το σημείον, ο Βιτ απεφάσισεν να φύγει από το σταθμόν, διότι η οικογένεια του έζη σε μίαν απομονωμένη φάρμα περίπου 30 χιλιόμετρα και ήθελε να ευρίσκεται μαζί τους. Ο ιθαγενής υπηρέτης του Βιτ, Ουμκβελναντάμπα, έφυγεν μαζί του, ενώ το ίδιον έπραξε και ένας από τους ασθενείς του νοσοκομείου, ο Υπολοχαγός Τόμας Πέρβις του 1ου  Λόχου του 3ου  Τάγματος του NNC.

Γιάννης Ηλιού

Please follow and like us:

You might be interested in …

ΜΙΑ ΜΑΤΙΑ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

Η μοίρα της κάλπης Στο Ελ Σαλβαδόρ, ο απερχόμενος πρόεδρος Ναγίμπ Μπουκέλε, ο οποίος παρουσιάζεται ως ο «πιο κουλ δικτάτορας στον κόσμο» ως απάντηση στις επιθέσεις κατά του αυταρχισμού του, κέρδισε τις προεδρικές εκλογές τον Φεβρουάριο του 2024 με περισσότερο από το 85% των ψήφων. Ακολούθησε μια πολύ σταθερή πολιτική ενάντια στις συμμορίες που τρομοκρατούσαν […]

Read More

Ο ΠΟΛΕΜΟΣ ΤΩΝ ΚΟΣΜΩΝ Μάχη Στάλινγκραντ β’

ΙΣΤΟΡΙΑ

Η μεγαλύτερη και πλέον καθοριστική σύγκρουση στην ιστορία των παγκοσμίων πολέμων Μέρος 2 Όσο όμως περνούσε ο καιρός τόσο δυσκολότερη γινόταν η κατάσταση και στα δύο στρατόπεδα : Περί τα μέσα Οκτωβρίου ο ανεφοδιασμός των Σοβιετικών από τον Βόλγα γινόταν υπό τα συνεχή ραγδαία πυρά των γερμανικών όπλων. Μέσα στην πόλη κάθε οικοδομικό τετράγωνο, κάθε […]

Read More

Ο ΠΟΛΕΜΟΣ ΤΩΝ ΚΟΣΜΩΝ (Η μάχη της Ισαντλουάνα – 22/1/1879)

ΙΣΤΟΡΙΑ

Μέρος 1 Γύρω στα τέλη του 18ου αιώνα, σχηματοποιείται η εθνογένεση των Ζουλού, ενός αρχικά ολιγάριθμου φύλου της φυλής Νγκούνι (που ανήκε στη μεγάλη ομογλωσσία Μπαντού και στις φυλές που είναι εθνογραφικά γνωστές ως «Καφρίδες»). Αυτό το νέο αφρικανικό έθνος πήρε το όνομα του μυθικού πατριάρχη του Ζουλού («Ουρανός») και αναπτύχθηκε στην εκτενή παραθαλάσσια περιοχή […]

Read More